Sankcja kredytu darmowego po wyroku TSUE C-744/24
23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który może mieć istotne znaczenie dla milionów polskich kredytobiorców. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że bank nie ma prawa naliczać odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu – takich jak składka ubezpieczeniowa czy prowizja – które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Dla wielu kredytobiorców otwiera to drogę do skorzystania z tzw. sankcji kredytu darmowego.
Czego dotyczyła sprawa C-744/24?
Sprawa trafiła do TSUE za sprawą polskiego konsumenta, który zaciągnął kredyt konsumencki w Banku Polska Kasa Opieki S.A. Kwota kredytu wynosiła 150 000 zł, jednak do rąk kredytobiorcy trafiło faktycznie jedynie 133 214,92 zł. Pozostałe 16 785,08 zł zostało przeznaczone na opłacenie składki ubezpieczeniowej, określonej w umowie jako dobrowolna.
Problem polegał na tym, że bank naliczał odsetki umowne od pełnej kwoty 150 000 zł – a więc również od kwoty ubezpieczenia, której konsument nigdy nie otrzymał. Kredytobiorca złożył bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a gdy bank odmówił uwzględnienia żądania, sprawa trafiła do sądu, który z kolei skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału w Luksemburgu.
Co orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE?
TSUE odpowiedział na pytanie sądu jednoznacznie i niekorzystnie dla banku. W wyroku Trybunał przypomniał, że pojęcia całkowitej kwoty kredytu oraz całkowitego kosztu kredytu są kategoriami rozłącznymi w rozumieniu dyrektywy 2008/48/WE. Oznacza to, że koszty kredytu – w tym składki ubezpieczeniowe i prowizje – nie mogą być wliczane do kwoty, od której naliczane są odsetki.
Trybunał wskazał wprost, że stopa oprocentowania kredytu może być stosowana wyłącznie do kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi. Naliczanie odsetek od kosztów kredytu – niezależnie od tego, czy chodzi o ubezpieczenie, prowizję czy inne opłaty – jest niezgodne z prawem unijnym.
Co istotne, Trybunał zaznaczył jednocześnie, że wyrok nie ogranicza możliwości pobierania przez banki różnych opłat. Bank może uwzględnić koszt ubezpieczenia w swojej marży i zastosować proporcjonalnie wyższą stopę oprocentowania – jednak wówczas musi to być w pełni transparentnie odzwierciedlone w rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania (RRSO), umożliwiając konsumentowi rzetelne porównanie ofert.
Sankcja kredytu darmowego – na czym polega i kiedy można z niej skorzystać?
Sankcja kredytu darmowego to instrument przewidziany w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, stanowiący implementację dyrektywy 2008/48/WE. Jej istota jest prosta: jeżeli kredytodawca naruszył określone obowiązki wynikające z ustawy – w tym dotyczące prawidłowego określenia stopy oprocentowania i jej podstawy naliczania – konsument może złożyć pisemne oświadczenie o skorzystaniu z tej sankcji i zwrócić kredyt bez odsetek oraz innych kosztów kredytu.
W praktyce wyrok TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r. wzmacnia argumentację, że naliczanie odsetek od kwoty obejmującej koszty kredytu – w tym składkę ubezpieczeniową czy prowizję – stanowi naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, otwierające drogę właśnie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
<<< https://adwokat-solipiwko.pl/skd-tsue >>>
Co sankcja kredytu darmowego oznacza w praktyce?
Skutki zastosowania sankcji kredytu darmowego są różne w zależności od etapu spłaty kredytu:
W przypadku kredytów nadal spłacanych zastosowanie sankcji prowadzi do obniżenia wysokości pozostałych rat – konsument jest zobowiązany zwrócić wyłącznie niespłacony jeszcze kapitał, bez dalszego naliczania odsetek i kosztów, a także do zwrotu nadpłaconych już rat.
W przypadku kredytów już całkowicie spłaconych sankcja otwiera możliwość dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych środków – pod warunkiem jednak, że nie upłynął roczny termin zawity liczony od dnia całkowitego wykonania umowy. Termin ten ma charakter prekluzyjny, co oznacza, że jego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia.
Czy wyrok TSUE dotyczy mojej umowy kredytowej?
Wyrok TSUE wiąże wszystkie polskie sądy orzekające w analogicznych sprawach. Oznacza to, że stanowi on solidny, prawnie wiążący argument w sporach z bankami – nie tylko z Bankiem Pekao S.A., ale z każdym kredytodawcą, który stosował podobną praktykę.
Warto sprawdzić swoją umowę kredytową pod kątem następujących elementów:
Po pierwsze – czy w ramach kredytu sfinansowano składkę ubezpieczeniową lub prowizję, która została wliczona w kwotę kredytu (a więc nie zapłacono jej osobno, lecz skredytowano).
Po drugie – czy stopa oprocentowania była stosowana do pełnej kwoty wskazanej w umowie, a nie wyłącznie do kwoty faktycznie wypłaconej.
Po trzecie – czy RRSO wskazana w umowie była obliczona prawidłowo, z uwzględnieniem wyłącznie faktycznie wypłaconej kwoty kredytu.
Jeżeli którykolwiek z powyższych elementów budzi wątpliwości, istnieje podstawa do analizy umowy pod kątem możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Podsumowanie – co warto zrobić?
Wyrok TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 jest kolejnym orzeczeniem wzmacniającym ochronę konsumentów na rynku kredytów konsumenckich w Polsce. Potwierdza on, że bank nie może naliczać odsetek od prowizji, składki ubezpieczeniowej ani żadnych innych kosztów kredytu, które nie zostały faktycznie wypłacone kredytobiorcy.
Mając na uwadze bieg rocznego terminu zawitego, rekomendujemy jak najszybszą weryfikację warunków posiadanej umowy kredytowej.
W razie wątpliwości zapraszamy do kontaktu – przeanalizujemy Państwa umowę i ocenimy, jakie roszczenia mogą Państwu przysługiwać.
SPRAWDŹ: https://adwokat-solipiwko.pl/skd-tsue
LUB NAPISZ DO NAS – przeanalizujemy Twoją umowę w 24 godziny. Bezpłatnie!